Als je het web-album wil bekijken, kan je op de link hieronder klikken. Ik zou het leuk vinden te lezen of te horen hoe je de foto’s vindt.

sredir?uname=sloggers&target=ALBUM&id=5432858313975722417&authkey=Gv1sRgCI-9_KiQ6_G0Sg&invite=CMjQy5UB&feat=email

De foto hieronder kreeg ik toegestuurd van mijn buren. Zo zag mijn tuin eruit, toen ik in de tropen was!

Donderdag werkten er twee dames in het internetcafé. Zij wisten niet hoe foto’s gecomprimeerd moesten worden en hoe deze daarna naar de computer gestuurd moesten worden, waarop ik zat te werken. Gisteravond heb ik thuis de foto’s bij de teksten over Palumeu gezet. Wat gaat dat thuis makkelijk!

Donderdagavond ben ik met Lorenzo naar een Thais restaurant geweest: “Garden of Eden”, in de Virolastraat. De entree is prachtig: mooie meubels, allerlei kamers, waarin o.a. gongs, kamerschermen, Thaise meubels en lampen voor de verkoop staan. Op de eerste verdieping zijn ook zulke kamers en een balkon waarlangs bamboe groeit. Het restaurant is in de tuin. Je loopt langs de open keuken waarin twee Thaise koks hun werk doen. De grond in de tuin is van wit zand, er loopt een tegelpad doorheen. Onder een paar afdakjes en een paar Thaise parasols staan de tafels en stoelen. De zitjes staan vrij ver uit elkaar, zodat je heel veel privacy hebt. En overal groeien inheemse bomen, palmen en bamboe. Het is een sprookjesrestaurant. De menukaart geeft luxe gerechten aan. Ik kies voor eend (doks in het Sranan) in een kerriecurry met cocos en vraag of de kok het niet te heet bereidt voor me. Het gerecht is goed van kleur en smaak. Ik word tijdens het eten alleen een beetje triest. Natuurlijk wil ik naar huis, mijn familie en vrienden weer zien. Maar toch … Het is echt mijn laatste avond in Paramaribo!

We rijden nog even langs Havanalounge. Lorenzo wil ook nog graag naar de Waterkant. Ik ga mee, blijf een uurtje zitten, maar kan me niet goed meer ontspannen. Ik wil naar huis, slapen en de ochtend erop inpakken! Ik laat voor de laatste keer Tourtonne’s Taxi bellen.

De laatste ochtend neem ik nog wat foto’s van mijn “thuis” in Paramaribo. Ik hoef niet schoon te maken, voor 35 SRD doet de werkster van Henk dat. Wel was ik nog de lakens en de handdoeken. Gelukkig … mijn koffer kan dicht. Hij blijkt 22 kg te wegen, ik mocht 25 kg meenemen. Ruim voor de afgesproken tijd, 14.00 uur, ben ik klaar. Onderhand heb ik Henk nog blij gemaakt door hem erop te wijzen dat je bij Choi’s supermarkt, vlakbij de Maretraite Mall, maatjes haring kan kopen. Lorenzo is er vijf minuten voor drie … Ik had Tourtonne al gebeld en zeg de taxi maar weer af!

Dag huis, dag grietjebie, dag warmte, dag lieve mensen, dag Paramaribo, dag Suriname, dag, dag, dag … Ik kom weer terug!

De 100%-controle valt me mee, het vliegtuig heeft de wind mee, we landen een uur vroeger op Schiphol dan was aangegeven. Ik drink eerst een grote cappuccino, daarna bel ik Roemer, die me bij de uitgang van de aankomsthal komt afhalen. Ik had geen goede winterkleren bij me!

Gisteravond heb ik met Elly als afscheid nog een keer bij ‘t Vat gegeten. Vanavond ga ik met Lorenzo thais eten en misschien nog even door naar Havanalounge.

Morgen pakken, inmiddels heb ik mijn boardingpas al via internet geregeld. Mijn fiets is teruggebracht. En ik heb Dean nog even opgezocht in zijn wasserij. Van Wilson heb ik telefonisch afscheid genomen.

Hier in het internetcafe zit een jonge dame naast me die constant met luide stem om hulp vraagt. Ik heb moeite hierdoor om me te concentreren. Er worden foto’s voor me gecomprimeerd en op mijn geheugenstick gezet, maar ik weet niet of ik nog tijd heb ze bij de tekst te zetten. Misschien kan ik dat beter thuis doen. Ik heb net besloten het thuis te doen. Ik ben moe van het typen en wil wat drinken en nog de laatste paar uurtjes in Paramaribo doorbrengen.

Palumeu, deel 3

Activiteiten

Vrijdag: Palawa eiland, bezoekje Palumeu

We kwamen even na twaalven aan op airstrip Palumeu. Greg zwaaide zijn “oude” groep uit en stak meteen over naar zijn nieuwe groep, naar ons.

We konden al snel naar onze lodge om ons te verkleden en zwemkleding aan te trekken. Met de korjaal zijn we naar het Palawa eiland gevaren, weer met zwemvesten aan. Als de bomen op het eiland vrucht dragen, komen de palawa’s, een papegaaiensoort, op de vruchten af. Vandaar dat het eiland zo heet.

De hangmatten worden opgehangen en de picknick klaargezet. David loopt met duikbril op het water in om zijn visnet uit te leggen. Wat een heerlijke rust en wat een mooi uitzicht op de sula!

We lopen het eilandje over naar de andere kant, waar een klein zandstrand is. Hier kan je echt zwemmen, zonder stroming van de rivier en met een bodem zonder stenen. Onderhand maak ik kennis met de anderen.

Ik vraag Greg wat er met zijn arm is gebeurd, want hij draagt er een zwarte mouw overheen. Hij heeft jaren terug een ongeluk gehad tijdens het barbecuen. Zijn kleren zijn in brand gevlogen, hij heeft 2 maanden noodgedwongen in coma gelegen en daarna nog zeker een jaar nodig gehad om te herstellen. Aan zijn gezicht is niets te zien dankzij diverse operaties.

Op de terugweg varen we langs een overblijfsel van een vliegtuig uit 1959. De piloten Vincent Faijks en Rudi Kappel kwamen er om het leven bij de uitvoering van Operatie Grashopper. Deze operatie was bedoeld om de binnenlandse delfstoffen te inventariseren. Naar Vincent Faijks is de landingsbaan van Palumeu vernoemd.

We worden in het dorp afgezet. We gaan naar een van de oudste bewoners. Hoe oud deze zijn is niet bekend, want toen zij geboren werden, was er nog geen bevolkingsregistratie. De dorpsoudste blijkt een dame te zijn die op een klein laag krukje zit, waardoor ze nog kleiner lijkt. We moeten haar allemaal een hand geven en in het Trio “Kure Manan” zeggen. Er is cassavebrood en peprewatra (pepersoep) voor ons. Na het nuttigen ervan bedanken we de dame met “Napohpa”.  Daarna wandelen we terug naar onze lodges.

‘s Avonds laat Greg ons foto’s van een van de omgekomen piloten zien. Het zijn mooie foto’s van de omgeving en de mensen.

Om half elf gaan we naar onze lodge. Ik heb een gevecht met de klamboe, want ik voel me daaronder opgesloten. Uiteindelijk val ik toch in slaap, wel lig ik af en toe met mijn hoofd buiten de klamboe. Hoewel er in Nederland door de GGD een malaria-advies wordt gegeven, wordt er door de reisbureaus hier en door de mensen op de plekken gezegd, dat er sinds een aantal jaren geen malariagevallen bekend zijn. Later lees ik in de Parbode, een maandblad, dat Nederland niet goed op de hoogte is van de ziektes die er nu in Suriname zijn. Veel van de aangeraden inentingen zijn niet nodig, malariamuggen zijn alleen te vinden in het stroomgebied van de Marowijnerivier.

Zaterdag: Poti Hill

Om ong. 9.30 uur gaan we weg. Het is ongeveer een halfuur varen, en we gaan weer langs het Palawa eiland, stroomafwaarts.

Onderweg zien we toekans en een halsband cotinga (blauw-paarse vogel). We leggen in een heel klein inhammetje aan en dan begint de tocht van twee en een half uur door het oerwoud.  Wat fijn dat David en Seymour mee zijn. Zij hebben haviksogen en wijzen ons op heel veel vogels en apen. We horen de bospolitie-vogel, we zien een drogon verdwijnen achter het groen, en we zien zijde aapjes door de bomen springen. Greg vertelt onderweg heel veel over de boomsoorten en waarvoor je ze kunt gebruiken. Op de telefoonboom kan je met een stok slaan, zodat men jouw geluid van heel ver kan horen. Makkelijk als je verdwaald bent … We zien een vanilleliaan, een knoflookliaan en een schildpaddentrapliaan. De dobru dua is een viagraboom voor mannen. Preventief tegen malaria werkt de bergbitterboom, de betadineboom is belangrijk bij wondjes. Er bestaat een wandelende palm, ik vind het net een boom uit “In de ban van de ring”. Deze palm verplaatst zich door de vorming van nieuwe luchtwortels. Ook hier is een brandnetel, een soort berenklauw, die je niet moet aanraken. En er zijn palmen met grote haken, de astrocariumpalm. Blijf ook maar uit de buurt van deze palm!

De gidsen hebben jerrycans met drinken meegenomen. Heerlijk want de laatste klim naar boven op de Poti Hill is steil. Het is een rots, zonder noemenswaardige begroeiing. Wat ben ik blij dat het bewolkt is en niet regent. Bij regen zou de steile afdaling een glijpartij worden, denk ik. Boven hebben we een prachtig uitzicht over het bekende broccolilandschap. Vanaf de Poti Hill zien we ara’s in de bomen en ook overvliegen en ook nog een rode crimson fruit crow in de bomen.

‘s Avonds laat Greg ons een stukje van de Tareno vertellingen zien. Het is nu vooral leuk om te kijken, omdat we wat gezichten kennen en wat van de omgeving hebben gezien.

Zondag: Mabuka sula en Mankodebaku sula

Naar de Mabukawatervallen varen duurt ong. een uur en een kwartier. We gaan weer stroomafwaarts, passeren weer de Palawa sula en de Maripa sula. David ziet in een van de bomen een indiaanse bank liggen, een rode slang, groot, maar niet gevaarlijk. We zien weer ara’s, zien zelfs brulapen, een grijze wouw en een grijze reiger, andere reigersoorten, een gele kopgier en aalscholvers. Zelf spot ik nu ook af en toe een vogel, meestal is dat een grijze wouw.

Het verval bij de Mabukasula is 4 meter. Als het water hoog genoeg is, kan je er overheen varen. Nu niet. Onderaan de sula ligt een andere boot, helemaal volgelopen met water. Maar dat is geen enkel probleem. Ze kunnen zeer vakkundig waterhozen. David had een tweede motor meegenomen, alle eten werd overgeheveld en wij kregen een handje om over de rotsen met stromend water naar de andere boot te lopen. Aan de overkant van de sula lag onze bestemming: een opengehakt stukje bos, waar nu wat banken stonden en twee huisjes. Nou ja, huisjes … een afdak van hout van de walababoom. En een verkleedhokje en wc. Een is bestemd voor de hangmatten die weerin tonnen waren meegenomen, in de ander staat een stenen barbecue waarop David de kip roosterde.

Hier heb ik met Greg veel vogel- en boomsoorten opgeschreven. Ik kan dat moeilijk onthouden. Het hangmatteren trok me niet, het uitzicht was veel te mooi. En ook hier kon je zwemmen en had je zand onder je voeten.

Met de 2e boot zijn we doorgevaren naar de Mancodebakuwaterval (ergens in Suriname heb je ook de Umacodebaku sula: uma betekent vrouw). Deze sula is hoger en het water stroomt er veel woester doorheen. Als je met je boot door wil varen, zal je je boot moeten dragen over de stenen.

David en Seymour waren heel snel na het aanleggen bij het stromende water. Met de hand vingen ze kleine visjes die als aas werden gebruikt. Seymour wist hier 2 anjumara’s te vangen. Toevallig was ik het stromende water aan het filmen, dus de vangst van een van de vissen heb ik gefotografeerd. In Paramaribo liet ik Lorenzo de fotohieronder zien. Ik was verbaasd over de gele zijkant. Hij vertelde me dat anjumara’s dan kuit hebben.

Ik neem eerst wat foto’s. In de boom zie ik een cara cara zitten, die volgt wat David en Seymour doen. Wie weet blijft er voor hem nog een visje over. Daarna ga ik naast Greg tussen de grote rotsblokken in het stromende water zitten. Het water heeft zo’n kracht dat mijn bovenstukje losschiet …

Terug bij de Mabukasula worden we verrast met een stuk zelfgebakken cake. We varen weer terug naar de sula, hevelen alles weer over. Een watermeloen lag op ons te wachten in het stromende water, lekker koel.

En onderweg spotten we weer veel vogels: (grote) ijsvogels, cotinga’s en een blauwsnavelreiger.Prachtig zijn de vlinders die we vaak zien fladderen. Vooral die grote blauwe.

In een awaraboom zien we de nesten van wevervogels hangen.De wevervogels, oronpendula’s zijn zwart met een gele bek en staart. Het wijfje controleert het nest dat door een mannetje is gemaakt. Is het een beetje kapot, dan weigert ze het nest en moet het mannetje een nieuw maken. Het mannetje bepaalt wanneer de jongen groot genoeg zijn om te kunnen vliegen. Als de jongen er niet uit willen vliegen, maakt hij desnoods het hangnest van onderen kapot.

We varen heel rustig terug en zijn pas om half zeven bij onze lodges.

‘s Avonds bekijken we wat dia’s van de planten, bomen en vogels en bekijken we nog een sage van de Tareno vertellingen. Later op de avond zit ik nog even met Greg aan de bar te praten. Hij blijkt een tante te hebben die ook salsa danst, met de achternaam Lemmers. Familie van John Lemmers, van wie ik mijn eerste salsapasjes heb geleerd? Greg beaamt dat. Ik zal Quincy (zoon van John, helaas is John overleden) de groeten van Greg doen.

Maandagochtend: wandeling door Palumeu

We lopen eerst langs het schooltje. Er zijn 4 klassen. De kinderen in de kleuterklas vinden het leuk dat we langs komen en hangen nieuwsgierig over het houten muurtje. Een paar klassen hoger dragen de kinderen geruite blouses als uniform. Ik had kinderen er al meer in zien lopen. In de hoogste klas stonden allerlei vragen over de geschiedenisles op het bord. Ze hadden net de ontdekkingsreis van Columbus behandeld. Leuke vragen zoals: Schrijf op waarom de mensen in de tijd van Columbus geen lange reizen maakten over oceanen en rivieren?; Waarom denk je dat de Spanjaarden ook een zeeweg van Europa naar Azie wilden ontdekken?; Columbus droomde van jongs af aan van zeereizen en wilde ook een bekend zeevaarder worden. Wat deed hij om een goede zeevaarder te worden?; Waarom duurde de reis zo lang?

Veel hutten in het dorp hebben daken van pinabladeren en hier en daar zijn daken van golfplaat. Op een van de balkons staan heel grote geluidsboxen. De tijd staat hier niet stil. Her en der lopen er kippen met kuikentjes rond.

We lopen langs een huis waar een man sisaltouw spint. Dit touw wordt gebruikt voor hangmatten. Een andere man kwam uit Brazilie om hier een vrouw te zoeken en dat lukte. Nu speelt hij voor ons op een bamboefluit en begeleidt zichzelf op een het schild van een rivierschildpad.

Daarna lopen we verder en stoppen bij een man in traditionele kleding. Hij is de verteller uit de Tareno vertellingen. Hij vlecht manden. Seymour zegt dat ik met hem op de foto kan en dat hij me dan graag een “brasa” geeft. Elly maakt de foto. Overal staan tafeltjes met zelfgemaakte sieraden, sambaballen, fluitjes en pijl en bogen. Aan het eind van de wandeling door het dorp is er zelfs een soeveniershut. Ik vind dit geen nare vorm van handel, het geld komt rechtstreeks bij de mensen. Ik koop 2 kettingen, die bij de tradionele klederdracht horen, wel korter en dunner,  zodat ik ze makkelijk in Nederland kan dragen.

Teruglopend naar de lodges maak ik nog een foto van een vader met een dochtertje. Ze is net zo oud als Lora.

Wilson – bijnaam Willy – is gekomen, maar op zijn Surinaams. Er kwamen nog wat klanten, dus hij kwam zeker 2 uurtjes later! Onderhand zag ik Hugo en Herta ook weer. Tja, iedereen treft elkaar bij ‘t Vat, het klopt! Willy is gids. Ik vul morgen de gegevens aan naar welke plaats hij gaat. Het foldertje ligt in de Bariumstraat! Hij is Saramaccaner, thuis mocht hij van zijn ouders geen Saramaccans spreken, maar alleen Nederlands. Saramaccaans was de taal onder zijn vrienden. Hij is een van de weinige Surinamers die ik hier met een boek zag.

Vanochtend werd ik door Henk naar binnen gehaald. Siegfried, de eigenaar van het huis, belde me om me een goede reis te wensen. Ik heb hem gewaarschuwd dat ik weer om zijn huis ga vragen. Ik weet zeker dat ik wil terugkomen. Het bevalt me hier goed! De werkster van Henk gaat volgende week mijn huis schoonmaken voor 35 SRD. Heerlijk dat ik dat vrijdagochtend niet zelf hoef te doen.

Om een uur of 12 was ik aan het vegen, toen ik mijn hek hoorde opengaan. Daar stapte eindelijk een timide Lorenzo binnen. Hij was deze ochtend uit het ziekenhuis ontslagen, omdat hij afgelopen nacht eindelijk rustig had geslapen. Gelukkig. Ik ben opgelucht en echt blij hem weer te zien. Ik was al bezig ziekenhuizen te bellen om uit te zoeken waar hij lag. Ik weet nu dat er 3 ziekenhuizen in Paramaribo zijn, waarvan het Academische Ziekenhuis de beste is. Sinds oudjaarsavond is hij ziek geweest …

Lorenzo heeft gemerkt dat ik veel van Paramaribo heb opgestoken. Hij vroeg mij in oktober vloeibare boter op te sturen vanuit Nederland voor zijn kookplannen, want hij kon die niet in Paramaribo en niet in Frans Guyana vinden. Op mijn aanraden zijn we vanmiddag naar Choi Supermarkt gegaan, vlakbij de Maretraite Mall. Choi’s is een enorme Nederlands aandoende supermarkt, waar hij inderdaad zijn vloeibare boter kan kopen. En nog precies het merk dat hij in Nederland ook gebruikte … En ik heb hem op Cheung gewezen, waar je veel computerspullen kan kopen. Zo leert hij ook nog wat meer van Paramaribo …

Vanavond ga ik nog even eten met Elly bij ‘t Vat. Ja, weer bij ‘t Vat … Ik hoop morgen met Lorenzo nog ergens te kunnen eten als afscheid.

Nu schrijf ik nog een stukje over Palumeu, morgen zet ik er nog een foto bij en ga ik opschrijven wat we daar ondernomen hebben.

Pamuleu, deel 2

Gezelschap

We waren met weinig gasten, maar met z’n zessen: Jacques en Liesbeth, Rick en zijn vrouw en Elly en ik. Ik was de enige die niets met de verzorging te maken had. Greg, een mix van een Caraib en een Jood-Creool was onze gids, Seymour, een mix van een Trio en een Wayana, was onze inheemse gids. En verder heeft David ons steeds gevaren. Seymour en David hebben echt haviksogen, zij zien elke vogel, slang en zoogdier zitten. Het gevolg is dat we heel veel hebben kunnen zien. ‘s Avonds kregen we ook heel veel informatie van Greg, na de informatie was het met Jacques, Liesbeth en Greg gezellig aan de bar napraten.

Greg liet ons ook delen van een dvd zien: Tareno vertellingen (Tareno is een verzamelnaam van de Indianentalen. Tareno is ook de benaming van de stam Trio, hetgeen betekent: “zij die hier zijn”.). Op de dvd zijn 4 indianensagen te zien die gespeeld worden door de mensen van Palumeu. Seymour is heel vaak te zien als acteur. Lopend door het dorp herken je nu mensen van de dvd. Ik heb de dvd gekocht, omdat het geld ervan rechtstreeks naar de stichting van Palumeu gaat.

Maaltijden

Elke ochtend stond er een thermoskan heet water op het balkon, zodat we konden beginnen met een kopje koffie, terwijl we uitkeken over het prachtige landschap. De maaltijden waren bereid op locale wijze met voornamelijk locale ingredienten.

Bij het ontbijt hebben we o.a. pannenkoekjes, omelet en een gekookt kerrie-ei gehad. Twee lunches hebben we genuttigd in het restaurant, de andere twee keer hebben we gepicknickt. We hebben heri-heri (zoete aardappel, cassave, kookbanaan, zoute vis en groente – paksoy en aubergine) gegeten, de andere keer hebben we vissoep gegeten. De dag ervoor had Seymour in de sula, die we bezochten, 2 anjumara’s gevangen. Versere soep kan dus niet!

Twee keer hebben we gepicknickt. Op het Palawa eiland was de picknick in dozen meegenomen: vis (bleek ook anjumara te zijn), rijst, groente en komkommer. De tweede keer bij de Mabuko sula werd de meegenomen kip gebarbecued. De picknick was aangevuld met rijst, salade en weer komkommer.

Het avondetenwas ook locaal voedsel: bami, kip, vis, groente zoals kousenband en aubergine en altijd komkommer erbij. We hebben er heerlijk gegeten! Vers en gezond!

Caspar wees me erop dat ik het verhaal van Anaula niet zo handig had gedaan, omdat ik niet vermeld had dat ik bij een “oude” dag had getypt. Ik zal nu per dag een stukje vertellen en heb het daarom maar weer net zo ingedeeld als ik bij Anaula had gedaan.

Het is weer wennen in Paramaribo. Muskieten zijn er hier in overvloed, in het binnenland veel minder. En ik ben de dagen nu aan het aftellen. Vrijdag komt wel heel dichtbij…

Gisteravond wilde ik naar het internetcafe. Ik ben gaan eten bij ‘t Vat. Al snel schoven Herta en Hugo aan, en een uurtje later ook Diane en Wil (van de Nederlandse boot). Pas om 23.50 heb ik even naar mijn mail gekeken.

Vandaag loopt het ook zo. Te laat wilde ik naar het centrum. Ik heb maar een taxi gebeld die me naar Roopram in de Zwarteburgstraat heeft gebracht. Er was me verteld dat je hier de beste roti kunt eten. Ik had een roti kip en die was inderdaad heel goed! Teruglopend ben ik even bij Broki aan de Waterkant binnengelopen om naar de Tweedracht, een Nederlandse driemaster die daarnaast aan de steiger ligt, te kijken. In Broki is ook een klein reisbureautje. Ik raakte met de man achter de tafel aan de praat. Wilson komt om een uur of acht even naar ‘t Vat om verder te praten.

Ik heb ook afscheid van Renolda genomen. Ze zei me zeker te bellen in Nederland. Haar plan is om in augustus/september te komen. Er raakt onderhand een man bij het gesprek betrokken. Renaldo is een gepensioneerde Surinamer uit Amsterdam. Hij is o.a. vaak op het Kwakoefestival. Ik zal hem wel een keer in Amsterdam tegenkomen.

Palumeu, deel 1

Heen- en terugreis

We vlogen nu weer vanaf het vliegveld Zorg en Hoop, maar met Gumair. Van Greg, de gids in Palumeu, hoorde ik dat de piloten van Gumair minder risico nemen dan die van Blue Wings. Tenminste, Greg had een slechte ervaring gehad met Blue Wings. Heen vlogen we met een Cessna Caravan, terug weer met een Twin Otter, net als vanaf Anaula. We mochten maar 6 kg bagage meenemen. Op het vliegveld werden we moesten we met z’n vieren met onze bagage op de weegschaal staan. “Het gaat net”, was het commentaar! Op het vliegveld kregen we uitleg over de vrliegroute en de veiligheid aan boord. We zouden vliegen boven de Surinamerivier, de bauxietfrabrieken, het Brokopondomeer, de Brownsberg. We zouden 3 vliegvelden kunnen zien liggen, o.a. die van Ladoani. En af en toe kon je de dorpjes en kostgrondjes van bovenaf zien. De gaten in het bos wijzen ook op goudwinning. Ook kan je zien tot hoe ver er wegen zijn. Waar die stoppen, kan je alleen nog maar met de korjaal verder.

En verder was Suriname een groot broccoli-landschap. Dit is zo beeldend gezegd, dat ik daar niet meer los van kan komen.

Het is zo’ 75 minuten vliegen. Het jungleresort ligt direct aan de airstrip, het grasveld werd ‘s avonds gebruikt als voetbalveld. 2 keer per week landt er een vliegtuig, die toeristen brengt en ophaalt. Gelijk wordt er van alles mee vervoerd, zoals benzine voor de boten, drinken en etenswaar.

Ligging

Palumeu ligt aan het begin van de Tapanahonyrivier, bij de samenvloeiing van de Palemeu- en de Boven-Tapanahonyrivier.

De lodges van Staatstouroperator METS, 2 kamers onder 1 kap, zijn in tradionele stijl gebouwd. Vanaf het balkon heb je een prachtig uitzicht op de rivier.

De bouwmaterialen komen uit de omgeving, vooral van de walababoom, een boom met heel grote zaden die er als grote sikkels uitzien. Onze lodge had 2 eenpersoonsbedden met klamboe, koud stromend water uit de rivier, wc en douche. Tot 23.00 uur was er licht van de zonne-energie, op het balkon werd een olielampje gezet. Verder was er onder restaurant, waar we met onze groep aten en een junglebar. Het dak daarvan was gemaakt van pinabladeren. Er was geen enkele zendmast in de buurt, een radiozender zorgde voor contact met Paramaribo.

Bevolking

In het dorp wonen ongeveer 200 indianen. Twee stammen, de Trio’s en Wajana’s, leven er broederlijk samen, ondanks hun taalverschil.  De Wajana’s zijn rustiger en bedachtzamer en hebben grotere kuiten, volgens Greg. De Trio’s reageren emotioneler. Om in hun levensonderhoud te voorzien maken ze nog steeds gebruik van de jungle te bieden heeft. Met jacht en visvangst (mannen!) en akkerbouw (kostgrondjes = vrouwen) voorzien ze in hun voeding, die bestaat uit knollen, fruit, vis en wild. Het hoofdvoedsel is cassave. Veel bouwmaterialen en gebruiksvoorwerpen worden nog steeds uit het bos gehaald, maar natuurlijk kopen de plaatselijke bewoners nu ook gebruiksvoorwerpen in Paramaribo, zoals keukengerei, moderne kleding, gereedschap, muziek, buitenboordmotoren en benzine. En natuurlijk is het toerisme een bron van inkomsten. Ze zijn nauw bij ons programma betrokken als inheemse gids, bootsman, kok, klusjesman, onderhoud van het terrein enz. En ze verkopen zelfgemaakte souveniers aan de toeristen.

De woningen bestaan uit eenvoudige ronde of rechthoekige hutten op palen. Op een zitvloer boven de grond worden gereedschap, huishoudelijke bezittingen en (westerse) kleding opgeslagen. Slapen doet men in zelfgemaakte hangmatten.

De dorpshoofden (kapiteins) en hulpkapiteins (basya’s) zijn de schakel tussen overheid en het dorp.  Als er problemen zijn gaat de kapitein naar de granman voor advies. Een granman is een soort opperkapitein. Helaas is zowel binnen de eigen gemeenschap als bij de overheid de invloed van het dorpshoofd beperkt. Ontevredenheid over de geringe inspraak van inheemsen bij de overheid heeft geleid tot een proces van bewustwording. En die bewustwording was ik in de gesprekken met Dean al tegengekomen.

Mark

Gister ben ik via ‘t vat met de taxi naar het Telesurgebouw aan de Zonnebloemstraat gegaan. Daarin werkt Mark. Ik heb zijn visitekaartje thuis liggen. De volgende keer vul ik dit aan met de naam van het callcenter. Jeroen is de baas van Mark. Mark is hier in Suriname directeur van het callcenter. Nu werken er 170 mensen, het wordt uitgebreid naar zeker 270 mensen. Ik vond het leuk een kijkje te krijgen in het bedrijf.

In zijn kamer hebben we wat over mijn computerlesgeef-idee gepraat. Volgens hem is er genoeg aanbod in Paramaribo. Ik vraag het me af of dat zo is. Zijn doelgroep is jonge mensen die aan het werk zijn. Mijn doelgroep is een totaal andere. En waarom is er in Nederland vraag naar? Jammer dat ik bij hem niet verder kon komen. Hij wees me op het bestaan van een soort Via-Via. Ik ga die eens inzien.

Iwan

Daarna heb ik Iwan gebeld. We hebben weer bij de Waterkant afgesproken. We hebben weer tijden zitten relaxen met het mooie uitzicht op de Surinamerivier en geslenterd langs Fort Zeelandia. Jammer dat ik hem hier niet meer zie, want door onze plannen zijn we niet meer op dezelfde tijd in Paramaribo. Toch wel leuk, zo’n oud contact! En zeker nu Lorenzo ziek is.

Lotjeshuis

Vandaag heb ik de taxi gepakt om het Lotjeshuis te bekijken. Elly is vrijwilligster in het Lotjeshuis, een kindertehuis, dat van giften kan draaien. Het staat achter een lagere school. Er zijn 10 kindertjes van ong. 1 jaar en ong. 10 andere kinderen tot de leeftijd van 10 jaar. Er heerste rust, de leidsters, de tantes waren zeer betrokken. Er was veel speelgoed en leeswaar. Het zijn niet alleen weeskinderen, maar er zijn ook kinderen van wie de ouders niet (meer) goed voor ze kunnen zorgen. Het Lotjeshuis heeft problemen met het verkrijgen van genoeg geld, een van de geldschieters heeft afgezegd. Elly gaat proberen of het bedrijf van Jeroen wat meer kan bijdragen.

Lorenzo belde me eindelijk op met een zieke stem. Hij had al een aantal dagen griep.

Gister heb ik 3 interessante ontmoetingen gehad en daarover wil ik eerst de verhalen die ik heb gehoord, opschrijven.

Sailis

Lang geleden had ik in Nederland het idee opgevat om hier aan ouderen computerles te geven. Sailis werkt in het intercafe waar ik meestal kom. Hij is actief, denkt mee en heel aardig tegen zijn klanten. Ik wilde met hem over mijn idee praten.

Sailis vertelde en passant het een en ander over zijn leven. Hij woonde al op zijn 18e jaar zelfstandig. Voor Surinaamse begrippen is dat ongelooflijk jong. Zijn pleegouders zijn Nederlanders en zijn nu rond de 60. Sailis is voor een deel in Nederland opgegroeid. Toen hij hier kwam wonen, heeft hij allerlei baantjes gehad, omdat hij te trots was zijn hand op te houden. Zijn droom was arts te worden, omdat hij erg begaan is met oude mensen. Nu studeert hij echter wiskunde, zodat hij daarna kan werken bij de overheid. In Suriname werkt men graag bij de overheid om de voordelen, zoals pensioenopbouw, niet te lange werktijden. Hij is nu de rechterhand van de eigenaar van het internetcafe. En als vrijwilliger werkt hij ook nog op een advocatenbureau, want dat staat goed op je cv!

Mijn idee sprak hem aan. Hij gaat er met de eigenaar over praten. Het hoe en wat en verdere uitwerking komen. We wisselen onze emailadressen uit.

Nevil

Een taxichauffeur met zijn haar in heel kleine vlechtjes. Nevil vertelde onder het rijden dat hij uit Moengo, vlakbij de Marowijnerivier, komt. Op 3-jarige leeftijd is hij door de oorlog met zijn ouders gevlucht naar Frans Guyana. Daar heeft hij tot zijn 10e in een vluchtelingenkamp gewoond. Zijn ouders spraken alleen maar Aucaans met hem, in het kamp heeft hij geen Frans kunnen leren. Op zijn 10e kon hij in Paramaribo voor het eerst naar school. Maar doordat hij geen Nederlands beheerste (en ook geen Sranan) is hij vaak blijven zitten.

Nu leest hij heel graag, hij is nog altijd bezig zijn Nederlands te verbeteren. De krant bewaart hij net zo lang, totdat hij alles heeft gelezen, ook als de krant al een paar dagen oud is.

Hij hoestte nogal tijdens de taxirit.  Na mij afgezet te hebben ging hij naar huis om een kop warme thee te drinken. Hij was vergeten welke kruiden zijn oma had aangeraden. Hij zou haar alsnog bellen. Want zoals bijna alle oma’s hier, zij weet hoe je van je keelpijn kan afkomen.

Hij vertelde ook over een Nederlandse dame die tijdens de taxirit vermeldde dat ze 500 euro in het casino was kwijtgeraakt. Nevil kon niet begrijpen dat iemand zoveel geld vergokt. Ik ga hem “Bingo” van Clark Accord geven, over de bingoverslaving van Surinamers in Nederland. Dan heeft hij ook weer wat te lezen!

Dean

Sinds 3 maanden is Dean voorzitter van de federatie van inheemsen, de indianen.  Ik had hem maandag in het internetcafe ontmoet.  Hij liet een foto printen, waarop hij in Indiaans kostuum staat. Zie de volgende link: http://suriname.wedd.de/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=514&mode=thread&order=0&thold=0

Aan de Surinamerivier hebben we wat zitten praten. ‘s Avonds wilde ik aan de Waterkant aan Renolda vragen of zij Lorenzo had gezien. Dean is ook naar de Waterkant gekomen. Hij vertelde over zijn  ideeen, sprak dan fel en geemotioneerd. Hij wil ervoor strijden dat de inheemsen hun grond weer terug krijgen. Dat de grond waarop ze wonen, weer hun eigendom wordt. Nu hebben ze geen enkel recht, de grond is van de staat. Als de staat een deal sluit met een grote mulitnational, dan moet de inheemse bevolking zonder ze de mogelijkheid heeft te kunnen procederen, van haar grond weg.

Ik vroeg hem waarmee hij wilde beginnen. Zijn eerste stap zal zijn om ergens in Paramaribo een gemeenschapshuis op te zetten, zodat er een plek is om bij elkaar te kunnen komen, en vooral om zich te kunnen profileren als groep.

Zijn grote voorbeeld is natuurlijk Chavez. Hij hoopt dat er bij de verkiezingen in 2015 een Indiaanse president komt. En natuurlijk wil hij dat die president zichzelf dan voor het leven benoemt!. Of op zijn minst voor 25 jaar!

Hij woont ver van het centrum, in Wanica, Hanna Lust. Op het erf van zijn moeder is hij een huis aan het bouwen. Hij heeft tayersoep – o.a. cassave, banaan, zoete aardappel en zoutvlees – voor me gekookt.

De dag van de beschaving: Blaka man Dey

Iwan had me uitgenodigd zondag naar Fort Nieuw Amsterdam te komen ivm de dag van de zwarte beschaving. Met de taxi naar Leonsberg en met een bootje oversteken over de Surinamerivier. Omdat ik alleen in het bootje zat, was het een beetje duur, 35 SRD, maar ja… ik ben tenslotte op vakantie!3 Hindoestanen stonden ook op de pier te rekenen, maar gingen er toch maar met de auto naar toe. Ze hadden nog een kwartier, zeiden ze. Later bleek de jongste een pandi te zijn en op het podium te spreken en te bidden.

Bij de ingang zou ik als toerist 8 SRD toegang moeten betalen. Even later kwamen Iwan en zijn vriend Gustaaf aanlopen. Tussen deze 2 Surinamers in was het 4 SRD voor me …

Er stond een podium met een niet al te beste geluidsinstallatie, een paar eettenten, een tent met divers handwerk en traditionele kleding en tenten om onder te zitten, met heel veel plastic stoelen en tafels. De lucht achter de Comewijnerivier en de Surinamerivier was erg grijs, die voorspelde niet veel goeds.

Er werd gebeden, rituelen werden uitgevoerd en het volkslied “Opo kondre man unopo!” werd gezongen. Een vertaald fragment stond in een van mijn gidsen: “God zij met ons Suriname, Hij verheft ons heerlijk land, Hoe wij hier ook samen kwamen, Aan zijn grond zijn wij verpand.”

En dan waren er heel veel toespraken. Veel toespraken in het Sranan. En als het in het Nederlands was, kon ik het nog niet vaak verstaan, omdat de geluidsinstallatie verstek liet gaan. Gelukkig stond er de volgende dag een artikel in De Ware Tijd. De toespraken stonden in het teken van integratie. “Integratie is de enige manier om de gewenste ontwikkeling van de verschillende etnische groepen te bereiken. Onderling begrip en respect zijn factoren die exponenten uit de verschillende bevolkingsgroepen hebben aangedragen om dit proces te vervolmaken.”

Er waren inderdaad heel veel bevolkingsgroepen vertegenwoordigd: o.a. Vereniging Herdenking Javaanse Immigranten, Feydasi fu Afrikan Sranaman, Directoraat Cultuur Hindoestaanse organisatie, Culturele Unie Suriname, politocoloog Hans Breeveld. President Venetiaan en de minister van regionale ontwikkeling hadden afgezegd.

Onderwijsminister Edwin Wolf heeft het onderwerp integratie meer in historisch perspectief geplaatst. “De niet-blanken zijn gedoemd rond te dolen met de cultuurerfenis van anderen. Met name het zwarte intellect is daardoor bevangen en als gevolg daarvan treedt het in de voetsporen van blanken”. Edwin Wolf roept op de kinderen de historie beter te laten begrijpen, waardoor ze beter in staat zijn een toekomst voor zichzelf voor te bereiden zonder discriminatie en rassenvooroordelen.

Tijdens alle toespraken werd er nog meer eten aangevoerd en werden er nog meer eettentjes opgebouwd. Ik zag veel vrouwen in batik met prachtige hoofddeksels, creoolse vrouwen in koto’s en angisa’s op het hoofd.

Na alle toespraken volgde het ontspannende deel. Er traden allerlei tradionele muziekgroepen op. Ik zag o.a. een Javaanse paardendans.

Een prachtig geklede vrouw met een geweldig hoofddeksel en een andere traditioneel geklede vrouw dansten. Erwin de Vries “sprong”  met zijn 80 jaar op het toneel en danste mee. Ik heb er wat foto’s van gemaakt, want ik zat even naast het podium. Toen ik langs hem liep, zag ik hem denken waar ken ik haar van. Ik heb vriendelijk naar hem geglimlacht!

Een andere groep van afro-Surinaamse organisaties vindt deze dag alleen bestemd voor de “neger”. Deze organisaties vieren de dag op een ander tijdstip. Dus ondanks alle mooie woorden op deze dag is er verdeeldheid en is er een lange weg te gaan!

Helaas begon het te regenen en het leek niet snel op te houden. Gelukkig kon ik terug meerijden naar de stad. We kwamen o.a. langs Palm Groove, waar Marciano een stuk land heeft gekocht om zijn huis te bouwen. Ik heb onder een afdak, uitkijkend op Havanalounge op de Tourtonne’s Taxi gewacht.

‘t Vat

Ik had geen zin om thuis te blijven. Ik heb Elly gebeld, Zij was in het internetcafe en ging daarna naar ‘t Vat. Imke kwam daar ook. We hebben gegeten met zijn drietjes, en een likeurtje toe gedronken. Later schoof  Nederlandse echtpaar aan, Wil en Diane. Zij zijn komen varen van de Middellandse Zee naar hier. Hier hebben Elly en ik afgesproken dat we a.s. weekend naar Palumeu gaan.

Gisteravond ben ik eerst tot 23 uur bij ‘t Vat geweest, daarna ben ik met de taxi naar Havanalounge gegaan. Bij ‘t Vat trof ik weer Jeroen, Mark en zijn vriendin en Elly. Bij Havanalounge was Rene uit Nederland. Hij heeft me even voor half twee thuis afgezet. Vandaag hoorde ik dat het feest bij ‘t Vat tot ‘s morgens vroeg is doorgegaan. Volgende keer weet ik veel beter waar ik zijn moet. Zonder informatie is het moeilijk te weten waar de juiste plek is. Ik had ‘s nachts een goed gevoel. Toch is het verbazend dat ik in zo’n korte tijd steeds weer iemand tegenkom die ik ken of heb leren kennen.

Ik ga beginnen met mijn verhaal van Anaula. Ik zie wel weer hoe ver ik kom. Morgen heb ik waarschijnlijk geen tijd omdat er bij fort Amsterdam een speciale dag is: de dag van de zwarte beschaving. Iwan had me erop gewezen en me uitgenodigd.

Anaula

Heen- en terugreis

Anaula Nature Resort ligt 170 km van Paramaribo. Met de bus is het ongeveer 4,5 uur rijden. De eerste stuk is dezelfde weg als naar Brownsberg. We stopten bij de reeds bekende plek in de buurt van de Brownsberg. Randy, onze gids, had frisdrank en Surinaams gebak bij zich. De laatste 75 km is vreselijk hobbelig. Je weet nooit van tevoren in welke staat de laterietweg is. Ook zijn de kuilen elke keer weer anders. Over deze 75 km hebben we ong. twee en half uur gedaan. Onderweg zijn we wel even gestopt om roodhand tamarinds (aapjes met rode handen en voeten) in de bomen te zien slingeren.

Bij Atjoni liggen de koralen. De felgoene, met een buitenkant, geschilderd in een paarse kleur zijn van Anaula. De bagage wordt overgeheveld van de bus in de boot. Ik herken weer de benzinegeur en wil voorin zitten. In Costa Rica was ik een keer dizzy van de benzinedamp geworden, ik wil dit niet weer. Gelukkig is het droog, want de korjalen zijn open. We krijgen allemaal een zwemvest, zelf doen Randy en de bootsman ze niet aan! We zien heel veel groen, heel veel oerwoud, veel stroomversnellingen, veel rotsen. De bootsman kent het water op zijn duimpje. Onderweg komen we veel meer korjalen tegen. Het is het gewone vervoermiddel hier. Ik zie Randy midden op de rivier bellen; er is dus een mobiele verbinding …

Bij aankomst kan ik alleen maar “wauw” zeggen. Anaula ziet er geweldig uit. Jeffrey vertelde later dat Anaula bijna niet meer te bereiken was. Het had de laatste tijd zo weinig geregend. Als dit nog 2 weken had geduurd, dan kon je Anaula niet meer met de korjaal bereiken. Gelukkig regent het ‘s nachts nu regelmatig.

De terugreis kan je op dezelfde manier ondernemen, maar ik heb ervoor gekozen om vliegend naar Paramaribo terug te gaan. We gaan eerst met de korjaal naar Ladoani, het buurdorp van Aurora. Daar worden wijzelf en de bagage gewogen. De start- en landingsbaan is een groot grasveld. We vliegen met Blue Wings, met een vliegtuig met twee propellers, waarin 20 personen kunnen. We worden gevlogen door 2 piloten, die we in de cabine kunnen volgen. Wat een groot regenwoud is Suriname. Ik zit helaas niet aan de goede kant, aan de andere kant kan je het Brokopondomeer zien liggen. Volgende keer beter! Na een vlucht met veel geronk van ongeveer 45 minuten landen we op Zorg en Hoop, het tweede vliegveld van Paramaribo.

Omgeving Anaula

Anaula is een bosrijk eilandje van ong. 11 ha. in de Boven Surinamerivier, aan de voet van de Ferulassivallen, middenin en Amazoneregenwoud. Op het eiland is ong. 9 ha. tropisch regenwoud. Je kan het eiland in ongeveer een half uur rondlopen.

In de omgeving vind je voornamelijk de Marroncultuur. De Marrons zijn afstammelingen van weggelopen slaven, die zich langgeleden in het ontoegankelijke binnenland hebben gevestigd.

De lodges – hutten zijn prachtig. Ik heb een eigen badkamer met douche (yes: koud water!) en een prima hemelbed met klamboe. Op mijn eigen veranda heb ik een geweldig uitzicht over de sula (stroomversnelling).

In het restaurant is ook de bar, waar het ‘s avonds goed toeven is. Buiten is een zwembad met ligstoelen. En er loopt een ara rond. ‘s Avonds vinden grote kikkers het ook gezellig, zij zitten heel stil midden op de vloer.

De electriciteit wordt opgewekt met generatoren. Meestal worden deze na elven weer uitgezet, maar met de kerstdagen hadden we langer licht. Het water voor de douche en wc komt uit de rivier, het regenwater wordt opgevangen in enorm grote vaten, gekookt en gebruikt voor consumptie. Alles moet met de korjaal worden gebracht!

Gasten en “crew”

Jeffrey en Sylvia, de eigenaars van Anaula, had ik al op de sunsettour leren kennen. Randy was onze gids, een afstammeling van de boeroes. De andere gids van Stefano, Jerome stond achter de bar. De kok was een echte kok, gezien zijn postuur. Met Kerst had Sylvia echter de leiding in de keuken over genomen.

Jeffrey en Sylvia komen er ongeveer 2 keer per maand. Zij hebben de leiding van Anaula dan overgedragen. De organisatie is er prima, in mijn ogen gaat er weinig op zijn “Surinaams”.

Tot mijn verbazing stapte Elly, leren kennen op de Brownsbergtour, in de bus. Verder waren er 2 Nederlandse stagiaires, en een gezelschap van 4 personen: moeder, 2 volwasen zonen en tante.

In Atjoni stapten Mark en Jeroen in de korjaal. Zij waren met eigen auto gekomen. Jeroen en Mark hebben hier een callcenter, Mark woont al 3 jaar in Paramaribo, Jeroen vliegt heel vaak heen en weer. Zijn kinderen wonen in Nederland en het callcenter wordt vanuit Nederland bestuurd. In november hadden ze samen deelgenomen aan een autoralley in Suriname.

En in Anauala waren ook al mensen aanwezig: 2 gezinnen met kinderen, de neef van Jeffrey en Sylvia, en Herta en Hugo, familie van Jeffrey en Sylvia.

Kerstsfeer

Sylvia had het restaurant prachtig laten versieren. Buiten stonden 2 groepen verlichte rendieren met kerstboom, in het restaurant hingen sligers, lichtjes en kerstgroen. Ze had nieuwe kerstplacemats gekocht. Op de tafels stonden kerstvogeltjes.

In de keuken had zij de leiding overgenomen en voor een heerlijke kerstmaaltijd gezorgd. Het eten bleef Surinaams, maar toch: gerookte kip met cranberry saus en varkensvlees me een heerlijke witte saus, Surinaamse groente en groene asperges erbij. Het was zo mooi in kerstkleur!

‘s Morgens bij het ontbijt was er heerlijk bruin brood en natuurlijk ook kerststol!

De keus was goed om met Kerst in Anaula te verblijven. Ik had er een prima kerstgevoel en dat midden in het regenwoud!

Bar – Muziek

‘s Avonds was het goed toeven bij de bar. De gezellige mensen bleven hangen, de andere gingen naar hun lodge. Ik bleef niet tot het laatst, na twaalven werden mijn ogen zwaar. Het was ook zo heerlijk te slapen met de ramen open, zodat je alle geluiden kon horen …

2e Kerstavond kwam er een muziekgroep van Aurora per korjaal naar ons toe. Veel zang en diverse trommels en ritme-instrumenten zorgden voor goede muziek. 3 Vrouwen waren meegekomen om erop te dansen. Een van hen was een Nederlandse. Zij is bezig projecten op te zetten in een naburige plaats van Aurora. Ze danste goed, heel goed om anderen te laten zien dat niet alleen de Surinamers kunnen wiegen met hun heupen! Al gauw mochten wij meedoen. Mark, Jeroen en de 2 stagiaires verdwenen geruisloos achter de bar, Elly danste wel mee. Randy deed zijn best iedereen mee te trekken. Het sfeertje was lekker ontspannen! En ik vind dit soort muziek altijd geweldig, er zit zoveel muzikaliteit en spontaniteit in!

Activiteiten

Zwemmen

De eerste middag gingen we om een uur of 5 een stukje verderop met de korjaal naar een wat grotere sula. Heerlijk is het om in het stromende water te zitten, te genieten van het geluid van het water, de langskomende korjalen, en de vele vogels rondom ons. Ik had echt het gevoel heel ver weg te zijn. En je wordt niet koud! En het ruikt zo schoon …

2e Kerstdag zitten Elly, Jeroen, Mark en ik meer dan een uur in de sula voor Anaula. Jeffrey komt ook bij ons zitten. We praten over van alles, mijn handen zijn eng spierwit en enorm gerimpeld!

Aurora -Ladoani

2e Kerstdag varen we met de korjaal naar Nieuw Aurora, Het is ong. 20 minuten varen. Ons is van tevoren gezegd heel voorzichtig te zijn met foto’s maken. Het is geen probleem de omgeving en huizen op de foto te zetten. Mensen moeten we niet nemen, want de Saramaccaners geloven dat dan hun ziel wordt ontnomen.

Aurora is eigenlijk gescheiden in 2 delen: een deel dat christelijk is geworden en een deel dan het oude geloof heeft behouden, dat is Ladoani, begreep ik later. Een groot deel van de mensen woont nog in hutjes, maar ook hier komen de stenen huizen. Een “huis” bestaat uit meerderde huisjes, een is om te slapen, een is om te koken en soms is er nog een voor de spullen. Als je daar niet bekend mee bent, weet je nooit wanneer je over iemands grond loopt.  Er wonen ong. 1500 mensen, er zijn veel mannen die in Paramaribo werken. Vrouwen wassen in de rivier, lopen met hun was op het hoofd door het dorp. Veel vrouwen bieden ons pangi’s (doeken om als rok te dragen) te koop aan. Ik koop een groene, die aan de onderkant is bewerk.

De school bestaat uit 2 delen, het is nu kerstvakantie. Je ziet hoe verschillend de klassen zijn achtergelaten! Als kinderen naar de Mavo gaan, moeten ze naar Paramaribo. Deze school is ook voor de omgeving, er komen zo’n 300 kinderen.

En kinderen zijn overal hetzelfde. Ze geven je handjes, lopen mee en spelen met je. Ze zijn nieuwsgierig en mochten vaak wel op de foto. Daarna vonden ze het prachtig om de foto’s op het schermpje te bekijken.

We zien hoe een korjaal gebouwd wordt. De binnenkant bestaat uit een uitgebogen boomstam, de zijkanten worden eraan gezet.

In het dorp is ook een medische post. En een vliegveld.

Rondje eiland

Aan het eind van de middag lopen we met Randy het eiland rond. Hij wijst ons op allerlei bomen en planten en op de medicinale krachten en gebruiken ervan. We zien o.a. de kinineboom en een boom waarvan de vrouwen het sap uit de bast rond hun vagina smeren om zo beter te kunnen vrijen. Helaas heb ik er niet zobveel van onthouden. Ik loop altijd achteraan en kijk rond. Ik ben altijd gefascineerd door he licht dat door de bomen speelt. Door die enorm hoge kruinen, langs de rechte stammen. Het regenwoud bestaat uit 3 groepen: de heel hoge bomen, die overal boven uitsteken, het middengedeelte en de lage struiken.

Onderweg horen we enorm veel krekels, en we zien wat doodshoofdaapjes.

Een van de gasten is een vogelaar, hij had wel 4 toekans gezien!

Kaaimannentocht

2e Kerstavond gaan we met de korjaal op zoek naar kaaimannen. Het is donker geworden en met zaklantaarns proberen we hun rood oplichtende ogen te ontdekken. Regelmatig zien we er een of twee zitten. Ze duiken wel snel weer terug in het water.

Ik vind het knap hoe de bootsman om de rotsen en de ondieptes vaart, ook in het donker. Hij kent het water op zijn duimpje!

Het geeft een enorme rust om ‘s avonds zo stil op het water te varen. Je hoort in de jungle altijd de krekels, maar het water is zo mooi stil.

Als we weer binnen zijn, begint het hard te regenen. De kikkers zitten gezellig bij ons op de vloer in het restaurant!

Hangmatteren

Op zondagmiddag zijn  de meeste weer naar Paramaribo vertrokken. Ik heb eindelijk tijd om te hangmatteren en verder te gaan met mijn boek. Een aanrader: Haruki Marukami: De jacht op het verloren schaap. Ik heb het van Caspar op mijn verjaardag gekregen. Ik kan het toch … no span …

.

Kostgrondjes

De laatste ochtend varen we met de korjaal naar een ander stuk. Bij een inham worden we afgezet. We lopen een uur door het bos en komen bij een kostgrondje. Kostgrondjes zijn stukken platgebrand oerwoud waarop nu allerlei groente en fruit verbouwd wordt. Mannen mogen hier meerdere vrouwen hebben, maar ze moeten er wel voor zorgen dat deze vrouw een eigen huis heeft en een eigen kostgrondje. Op het terrein staan 2 hutjes, een met 2 hangmatten erin en een met spullen, kookgerei en afwas.

Morgen of overmorgen maak ik het af en vul het aan met een paar foto’s! Het is al 18.22 uur. Ik moet naar huis fietsen!

Een gezegend 2010!, zeggen ze voornamelijk. Ik wens jullie allemaal hetzelfde.

Wat heb ik een schrijfachterstand. Ik ga nu maar wat over oudjaarsdag opschrijven en ik hoop morgen mijn belevenissen in Anaula op papier te kunnen zetten.

Gister, oudjaarsdag. Het begon eigenlijk al 2 dagen eerder. Ik zag dinsdag dat er bij ‘t Vat een dranktent buiten werd opgericht. Ook waren ze bezig in het internetcafe met voorbereidingen om buiten ook drank te verkopen. Alleen lukte het me ‘s avonds niet om een taxi te bemachtigen. Ik had nog niet geleerd eindeloos vol te houden met het draaien van het nummer van Tourtonne. Ik heb maar mijn was gestreken …

Woensdagavond heb ik wel een uur volgehouden om Tourtonne taxi’s te bereiken, en ja hoor, het lukte. Het was dinsdag nog onzeker of Lorenzo kwam, want zijn vriend Roy was ziek en zou dan niet voor de beesten kunnen zorgen. Afspraak was dat Lorenzo mij zou bellen wanneer hij toch onderweg was. Woensdagavond voordat ik Tourtonne probeerde te bereiken, belde ik Lorenzo. Hij liep met een vriend op Tori Oso ….. Het voelde niet leuk voor me! Goed, om ongeveer 9 uur kwam de taxi om me naar ‘t Vat te brengen. Daar heb ik een portie kipsate gegeten, want door alles had ik thuis geen zin gehad om te koken. Om een uur of half elf werd ik op mijn schouder geklopt en keek in de gezichten van Vivian en Lionel. Bij hen was een bevriend echtpaar uit Paramaribo. Vivian en Lionel kennen Lorenzo heel erg goed. Zij zeiden mij hem hierop wel aan te spreken! Zij weten nog niet hoe het contact verder is verlopen! Met zijn vijven hebben we een hele tijd naar de band zitten luisteren die vrolijke latin muziek speelde. Onderhand had ik ook nog dj John verbaasd door hier te zijn. 1 Januari is hij in Havana Lounge.

Pagara’s

Herta en Hugo hadden me uitgenodigd om rond half een naar het kantoor van Anaula te komen. Om half twaalf heb ik de fiets gepakt en die neergezet bij Zus & Zo. Lopend ben ik naar de Wagenwegstraat gegaan. Wat een drukte! En wat een herrie.

Allereerst: een pagara is Chinees vuurwerk. Het is een lange sliert rotjes die eindigt met een rode “doos”, waarin de hardste en grootste knaller zit. De bedrijven en winkeliers hopen door het afsteken hiervan op heel gunstige bedrijfsresultaten in het nieuwe jaar.

Onderweg moest ik stoppen voor veel pagara’s die werden afgestoken. Men deed het na elkaar. Als de een was uitgeknald, dan volgde de volgende.

Bijna iedereen was bij Anaula aanwezig: Sylvia, Jeffrey, Randy, Stefano, Jerome en natuurlijk Herta en Hugo. Er stond drinken klaar. Plotseling gingen de deuren van het bedrijf dicht, op het balkon stonden 4 mensen die de enorme pagara uitrolden. Het ging maar door, er kwam geen eind aan. De buren waren net uitgeknald, een man met een blusapparaat doofde het overgebleven vuurtje nog een beetje na. Maar iedereen liep daar langs en hield de pagara hoog. Een agent stond op het kruispunt het verkeer te regelen. Het verkeer ging gewoon door! Deze pagara bleek 500 meter lang te zijn … Zoiets had ik nog nooit gezien. Ik vond het afgaan een geweldige belevenis. Ik heb er niet opgelet hoe lang het duurde. Een half uur? Eindelijk bereikte het vuur de stok waaraan de eindknaller hing. Gejuich, handgeklap en auto-alarms toen het afgelopen was. Voor het kantoor lag werkelijk een enorme berg rood papier. Jeffrey was aan het vegen, terwijl hij opmerkte dat het goed is als je zo’n lange pagara hebt, want dan ligt het meeste papier bij de buren!

Daarna werd er gegeten, de beste wensen aan een ieder uitgedeeld en gepraat.

Ik vond het fijn deze mensen te hebben leren kennen!

Rondje stad

Ik ben door de Domineestraat gelopen, waar live bands optraden. Het was warm en vol mensen. Bij de Waterkant was het ook enorm druk. De leden en aanhang van De Nationale Assemblee vierden in een feesttent naast het gebouw van de Assemblee ook feest. De muziek klonk goed, er werd zelfs gedanst. En bij Fort Zeelandia stond een enorme tent, ook weer met een live band. Veel mensen zaten op stoelen, aten en dronken.

Ik ben teruggelopen naar Zus & Zo en teruggefietst naar huis. Ik was moe.

Oudjaarsavond

Lorenzo bleek nog steeds met vrienden op stap te zijn en niet telefonisch bereikbaar voor mij te zijn. Ik heb echt ettelijke keren gebeld, want we hadden toch een afspraak gemaakt, zowel in Nederland als hier.

Tourtonne was na achten natuurlijk nog moeilijker bereikbaar, maar ik wist nu dat ik moest volhouden. Overal zag je al siervuurwerk en hoorde je knallen. Na negenen lukte het me eindelijk. Het tarief was nu wel hoger, vertelde men. Hoeveel? 15 SRD (anders 8 SRD) Ok, het is oudjaarsavond. Omgerekend was ik ongeveer maar 1 euro meer kwijt! Ik wilde me laten afzetten bij hotel Het Park. Maar het was er stijf, iedereen zat aan tafeltjes, er werd niet (meer) gedanst. Ik ben doorgelopen naar ‘t Vat. Daar trad een liveband op. Er was geen doorkomen aan. In de drukte keek ik ineens in het gezicht van een man met wie ik in Amsterdam een aantal keren gedanst en gepraat heb. Hij kon bijna niet geloven dat hij me hier zag! Ook hij is 1 januari in Havana Lounge.

In de drukte kwam ik Imke tegen, die ik ontmoet had op mijn tocht naar de Brownsberg. Ze is een twintiger en was daar met haar huisgenoot. We hebben samen wat gedronken en staan meewiegen op muziek.

En inderdaad: rond half elf hield de muziek op, er werd opgeruimd, de mensen gingen weg. Ik had al gehoord dat iedereen dan naar huis gaat om met de familie te bidden en12 uur te vieren. De auto’s reden door de enorme berg glasscherven. Gelukkig was er bij Zus & Zo met de toeristen rekening gehouden. Alles was op loopafstand bereikbaar. En daar trof ik de compagnons/vrienden Jeroen en Mark met zijn vriendin, leren kennen in Anaula. Wat was ik blij dat ik hier in Suriname niet stilgezeten heb. Ondanks alles was ik toch niet echt alleen, zeker niet op het moeilijkste uur: 12 uur! Er was wel veel geknal, maar niet zoveel als ik verwachtte. Er was ook mooi siervuurwerk bij. Het was mistig in de stad, zoals men me gezegd had, maar volgens mij kan het erger.

Na tweeen was de vuurwerkmist opgetrokken en reden de taxi’s weer.

Het was toch al met al een bijzondere ervaring! Ik zal deze oudjaarsdag niet snel vergeten!